خانواده بهشتی
آقاجان فصلها را به امید دیدار تو، یکی پس از دیگری سپری می کنیم.
نویسنده: خانواده بهشتی - ۱۳٩۱/٦/٤

یک انسان منتظر برای اینکه بتواند نام خود را در زمره ی منتظران واقعی قرار دهد و با مولا و صاحب خود حضرت مهدی (عج الله) سنخیت پیدا کند باید خود را به فضایل و کمالات اخلاقی آراسته و از رذایل و زشتی های اخلاقی دور سازد تا بتواند گامی عملی در مسیر زمینه سازی ظهور برداشته و خود را در زمره  ی یاران واقعی  آن امام رئوف در آورد.

ما در این شماره برآنیم که شما منتظران ظهور با یکی دیگر از فضایل و رذیلت اخلاقی سخاوت و بخل آشنا کنیم.


از یک نگاه کلی و کلان انسان را می توان به 4 دسته تقسیم کرد:

1- انسان سخی و با سخاوت     

2- انسان بخیل و با حسانت

3- انسان کریم و باگذشت و بزرگوار

4- انسان لئیم و پست

در میان این 4 دسته، انسان خوب داریم و خوبتر، و بد داریم و بدتر.

((سخی)) خوب است چون از آن چه خداوند  به او عطا کرده هم خود بهره می برد، هم دیگران را بهره می رساند و کمک می کند به تعبیر روایت (یا کل و یعطی)

((کریم))  خوبتر است زیرا آن اندازه بزرگوار است که از آنجه خود دوست  می دارد می گذرد تا دیگران استفاده کنند، ایثارگر است (لایاکل و یعطی)

((بخیل)) بد است و آ ن کسی که خود و خانواده اش به اندازه ای که از ضعف و سستی نمیرند می خورند و مصرف می کنند اما هیچ کس کنار سفره آنان را ندیده و از داشته ها و دارایی های آنان سودی و استفاده ای نمی برد (یاکل و لایعطی)

((لئیم )) بدتر است زیرا نه خود خورد و نه کس دهد گنده کند مگس دهد. انسان لئیم آن اندازه در پستی فرورفته که به خود و خانواده اش ستم می کند. تنگ می گیرد. فشار و فشرده دستی را آن اندازه گسترش می دهد که دریغش می آید غذای مناسب بخورد؛ لباس مناسب بپوشد و... همواره در پی جمع مال است و شمارش آن (لایاکل و لا یعطی)

بخل
بخل که به صورت های گوناگون (بُخل، بُخُل، بُخُول، بَخل، بَخَل) قرائت شده در لغت به معنای منع و ضد کرم وجود است. برخی اصل آن را دشوار بودن بخشش و برخی دیگر آرزوی بخشیده نشدن چیز به دیگران دانسته اند.

هر چند پرداخت نکردن واجب مالی، از مصادیق قطعی بخل است.

زمینه ها و عوامل بُخل

1- گرایش به حفظ مال، برخاسته از صب ذات و امری غریزی دانسته که در نهاد بشر قرار داده شده است. این امر موجب می شود انسان بخل ورزیده، و از بخشیدن اموال خویش به دیگران خودداری کند. قرآن کریم به حضور بخل در جان انسان ها اشاره کرده ((و کان الانسان قتورا))"مفسران قتور را به شخص بخیل تفسیر کرده اند."

2- در قرآن از وسوسه های شیطانی در زمره عوامل بخل یاد شده است. زیرا شیطان با القای این پندار که انفاق عامل فقر است. انسان را به بخل فرمان می دهد ((الشیطان یعدکم و یامرکم بالفحشاء...)) فحشا در این آیه به بخل تفسیر شده است.

بشدت تأثیر ترس از فقر در پیدایش و رشد بخل تا بدان جاست که به تعبیر قرآن کریم، برخی بخیلان اگر مالک خزانه های نامنتهایی نهمت های پروردگار نیز بودند باز هم از ترس تنگدستی بخل می ورزیدند.

3- از دیگر عوامل بخل، توجه آن در سایه قضا و قدر الهی است. برخی از کافران با استدلال به این که تقدیر ورزی بنده بدست خداست، فقر و نداری عده ای را پیامد این قانون را دانسته، از انفاق کردن آن امتناع می ورزند.

علت بخل

از آیات و روایات استفاده می شود که انسان بخیل مشکل اعتقادی دارد و رفتار او بازتابی از اندیشه و باور اوست.

امام علی(ع) می فرمایند: (البخل بالموجود سوء الظن بالمعبود) بخل ورزیدن به انچه هست بدگمانی به معبود است. حال به علت بخل، می توان برای درمان آن از روش های زیر استفاده کرد:

درمان بخل

1- انسان باید اعتقاد پیدا کند به این وعده الهی که انفاق کنندگان را مشمول آمرزش و فضل خویش قرار داده (آیه 268سوره/ بقره) و به آن چند برابر پاداش  می دهند. (263-262/ سوره بقره)

2- اعتقاد پیدا کردن به این مسئله که روزی انسان و فراخ و تنگ بودن آن دست خداست. (26/سوره رعد)

3- دقت به این نکته که ضرر بخل که ابتدا به خود شخص باز میگردد.

4- آخرین راهکار این است که فرد بخیل با اقدام عملی به انفاق و بخشش اموال خویش به دیگران، می تواند بیماری بخل را درمان کرده، و خود را از این صفت ناپسند برهاند.

آثار و پیامد های بخل

نکوهش شدید بخل در قرآن گاه در قالب بیان پیامد های آن صورت گرفته، توجه مفسران را به این پیامدها جلب کرده است. چون قرآن رهایی از بخل را عامل رستگاری می داند. (46/تغابن،59/حشر)

بخل عامل تباهی دین و دنیای انسان بشمار می رود. همچنین بخل که مانع انجام تعهدات مالی انسان در مقابل خدا و مردم می شود سبب دوگانگی شخصیت شده، در نهایت به نفاق می انجامد.

قرآن کریم به کسانی اشاره می کند که عهد کرده بودند در صورت برخورداری از فضل خدا حقوق آن را ادا کنند (75توبه)

ولی آنان به رغم این پیمان، عهد شکنی کرده از پرداخت زکات و حقوق واجب مالی خود سر بازدند.(فلماّ ء اتاهم من فضله یخلوا به و تولو او هم معرضون)(76/توبه) این پیمان شکنی و بخل ورزی ، آنان را گرفتار نفاقی مزمن و ابدی تا روز قیامت کرد(77/توبه)

مفسران درباره شأن نزول آیات فوق گفته اند این آیات درباره ثعلبه بن حاطب انصاری نازل شده است. وی مردی تهیدست بود و با خدا پیمان بسته بود که اگر مالی بدست آورد حقوق آنها را ادا کرده از تهیدستان و مستمندان دستگیری کند. با دعای پیامبر(ص) اموال و احشام فراوانی بدست آورد  تا جایی که مجبور به هجرت از مدینه شد. با تشریع حکم زکات و ابلاغ آن به او از پرداختن آن سرباز زد و آن را چیزی مانند جزیه خواند پیامبر(ص)  با شنیدن گزارش سخنان وی به او نفرین کرد و او را جز پیمان شکنان دانست.

قرآن کریم بخیلانی را که دیگران را نیز به بخل فرمان می دهند و آن چه را خداوند از فضل خویش بدان آنها ارزانی داشته پوشیده می دارند، مستکبرانی فخر فروش دانسته که مشمول محبت الهی نیستند(36/37نساء)

علاوه بر آن خداوند بخیلان را در دنیا رها می سازد تا مرتکب اعمال ناپسند شوند که موجب عذاب و عقوبت آنان می گردد (8-10لیل)

برخی از بخیلان، در دنیا به عقوبت و عذاب الهی گرفتار شده اند مانند قارون که پس از تشریع حکم زکات، بر اثر بخل در جبهه مخالفان حضرت موسی(ع) قرار گرفت و سرانجام بر اثر نفرین حضرت موسی (ع)، وی و اموالش به زمین فرو رفتند(81/قصص)

در آخرت بخیلان، به جهنم افکنده شده، به عذای شدید الهی  مبتلا می گردند (24/25ق) "مفسران خیر را در این آیه زکات واجب دانسته اند "(مناع للخیر معتد مریب 25/ق")

در آیاتی دیگر از قرآن مجید مجازات بخیلانی که هرگز کسی را یه اطعام فقیری تشویق نکرده اند در بند کشیده شدن با بخل و زنجیر در میان دوزخ معرفی شده است. آنان بدون یارو یاور مانده، غذایشان غسین(چرک و خون و اهل آتش) است (خذوه فغلو...36-30 حاقه)

علاوه آیات  قرآن، در روایات آثار دیگری برای بخل ذکر شده است  مانند: فاصله گرفتن از خدا و مردم، نداشتن آسایش، خونریزی و قطع رحم، حرام بودن بهشت بر بخیل و جای گرفتن او دزر جهنم.

سخاوت

سخاوت در لغت به معنای ((سَخو)) به معنی جود و بخشش بوده و ((سَخی )) به معنی بخشنده است .

بنابراین سخاوت در مقابل بخل بوده که در اصطلاح دینی به ملکه ی بذل مال به مستحق، بدون درخواست سائل، به میزان شایسته گفته می شود.

سخاوت از منظر قرآن

سخاوت یک ملکات نفسانی است که خداوند در انسان ها به ودیعه نهاده است لذا به بخشش هایی که از عواطف انسانی ناشی شده، اطلاق می گردد البته در قرآن ذکری از ماده ی سخاوت نیامده؛ اما انفاق عنوانی است که خداوند آن را به موازات سخاوت به کار برده و در کاربرد های قرآنی فراوان به کار رفته است.

هرگز به حقیقت نیکوکاری نمی رسید، مگر اینکه از آن چه دوست می دارید (در راه خدا) انفاق کنید و آن چه انفاق می کنید، خداوند از آن آگاه است (92/ آل عمران)

آداب سخاوت و انفاق

قرآن کریم برای هدفمند کردن انفاق و سخاوتمندی های افراد جامعه و دوری از افراد و تفریط و بهره مندی صحیح از اموال و دارائیها، قوانین و آدابی قرار داده که به مهمترین آنها اشاره میشود.

1- اخلاص: یکی از آدابی که با سیر در آیات قرآن بدست می آید، انفاق مخلصانه جهت کسب رضایت الهی است (9/ انسان)

2- تقوا: منظور از همراه بودن سخاوت با تقوای الهی این است که از بخل در انفاق بپرهیزید و مال را از راه حلال تهیه نمائید و در راه صحیح مصرف کنید این امور از مصادیق بارز تقوا و سخاوت است. (5/ لیل)

3- نداشتن منت: (264/سوره بقره)

4- اعتدال: رعایت اعتدال یکی دیگر از آداب سخاوتمندی است (29/ اسرا)

5- بخشش از بهترین و پاکترین قسمت مال: (67/بقره)

آثار فردی سخاوتمندی و انفاق

امنیت در قیامت (10-9/انسان)

نیل به رحمت الهی(92/آل عمران)

آسانی مشکلات (7-5/لیل)

فزونی رزق و روزی(39/سبا)
...................................................
منابع
سایت حوزه www.hawzah.net
www.pajoohe.com
www.maarefquran.org

خانواده بهشتی
بسم رب المنتظر حرکت در جهت تشکیل خانواده های مهدوی و تبدیل خانه ها به کانون محبان اهل بیت (علیهم السلام) در برابر هجوم همه جانبه فرهنگی دشمن، امری لازم و بسیار مهم است که در صورت تحقق، تحولی عظیم و جهانی را به دنبال خواهد داشت. ان شالله- افتخارات: بهترین نوشتار اینترنتی مهدوی در جشنواره رسانه های دیجیتال مهدویت
نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


ابزار پرش به بالا