خانواده بهشتی
آقاجان فصلها را به امید دیدار تو، یکی پس از دیگری سپری می کنیم.
نویسنده: خانواده بهشتی - ۱۳٩۱/۱/٦

حسد آنگاه پدیدار گشت که خداوند انسان را آفرید و فرشتگان را امر کرد تا به وی سجده نمایند و آنگاه ابلیس از فرمان الهی سرپیچی نمود و گفت من از او بهترم چرا که مرا از آتش آفریدی و او را از خاک پس حسد اولین معصیتی بود که در آسمان رخ داد و در زمین اولین گناه حسادت بوده و آن هم کشته شدن هابیل توسط برادرش قابیل بود.

حسد که در فارسی به رشک تعبیر شده است به معنای « آرزوی زوال نعمت از دیگران است خواه آن نعمت به حسود برسد یا نرسد بنابراین کار حسود یا ویرانگری است یا آرزوی ویران شدن بنیان نعمت هایی است که خداوند به دیگران داده است خواه آن سرمایه به او منتقل شود یا خیر!»

حسادت مراتبی دارد که در ذیل به ذکر آن می پردازیم:


مرتبه اول:

این که انسان تنها آرزوی زوال نعمت از دیگران را می نماید بی آنکه سخنی در این باب بگوید و یا کوچکترین قدمی در این راه بردارد هر چند خود نیز به آن نعمت نرسد.

مرتبه دوم: 

هدفش به چنگ آوردن و سلب آن نعمت از دیگری است.

مرتبه سوم:

که از بدترین نوع حسد است و آنست که نه تنها آرزوی زوال نعمت دیگران دارد بلکه در مسیر آن گام برمی دارد و برای رسیدن به هدفش دست به هرعمل خبیثی خواهد زد خواه از طریق ایجاد سوءظن و بدبینی به محسود (کسی که مورد حسد واقع شده است) باشد یا از طریق ایجاد مانع در کار او و این نوع حسد حاکی از خباثت شدید درونی حسودان است.

هرگاه حسادت از نوع مراتب اول و در حالت بی اختیاری برای انسان رخ دهد گناهی بر او نیست اما اگر در اختیار او باشد به طوری که از طریق مقدماتی حاصل شود و با مقدماتی از میان برود بی شک آن هم جزء رذایل اخلاقی است.

نشانه های حسد

حسد آنگاه که انسان شکل می گیرد یا به صورت صریح و آشکار بروز می کند یا مخفی و در کمین است پس بایستی در همان مراحل اولیه آن را شناخت و پیش از آنکه در وجود انسان ریشه بدواند و مستحکم گردد به درمان آن پرداخت از جمله نشانه هایی که برای آن ذکر شده امور زیر است:

1- هنگامی که می شنود نعمتی به دیگری رسیده غمگین و ناراحت می شود هر چند از خود آثاری بروز ندهد.

2-گاه از این مراحل فراتر رفته و زبان به غیبت و عیب می گشاید.

3-گاه از این فراتر رفته و به دشمنی و عداوت و کارشکنی برمی خیزد.

4-گاه بی اعتنایی و بی مهری و یا قطع رابطه از شخصی که مورد حسد واقع شده قناعت می کند.

درمان حسد

درمان حسد دو رکن اساسی دارد؛

رکن اول درمان نظری، یعنی شناخت ابعاد و نتایج حسد در دنیا و آخرت است.

و رکن دوم درمان عملی آن است.

1- درمان نظری

الف: حسد نه تنها زیانی برای محسود ندارد بلکه به نفع او نیز هست زیرا اگر به فرض حسادت دیگران موجب غیبت یا تهمت در مورد او شود این کار موجب از بین رفتن گناهان او و به دوش کشیدن گناهانش توسط حسود می گردد در حالی که انسان خردمند هیچگاه ضرر خود را نمی خواهد و هیچ ضرری بالاتر از حسادت نیست.

ب: خداوند بنا بر حکمت خود نظام جهان را به گونه ای قرار داده است که انسان ازجهاتی چون استعداد، قیافه، مال، خانواده و... با یکدیگر تفاوت هایی داشته باشند یکی از حکمت های این مساله امتحان و آزمایشی است که باید برقرار باشد اگر آدمی حقیقت این مطلب را برای خود تصور نماید و به عمق آن دست یابد آنگاه به موقعیت های دیگران رشک نخواهد برد زیرا همه این موقعیت ها و تفاوت ها را به جهت جریان زندگی و فلسفه ای که در ورای آن  است می داند.

ج: توجه به معاد و نعمت ها و درجات والای پرهیزکاران در قیامت و آخرت، آدمی را ازچشم دوختن به متاع دنیا باز می دارد.

خداوند در قرآن خطاب به پیغمبر می فرماید:لا تّمُدُّن عَینیکَ اِلی ما مَتُّعنا به ازواجاً مِنهم و لا تَحزَن علیهم «چشم از این متاع ناقابل دنیوی که به برخی داده ایم بازگیر و بر اینان اندوه مخور» سوره حجر آیه 88.  اگر آدمی حقیقت معنی «و رزق ربک خیر و ابقی: رزق پروردگار تو بهتر و پاینده تر است، آیه 131 سوره طه»  را دریابد دیگر چشم به امکانات و برخوردهای این و آن نخواهد دوخت و عمر خود را بر سر این غصه بیهوده و گزاف نخواهد گذاشت.

2- درمان عملی

الف) عمل بر ضد مقتضای حسد در گفتار و کردار مانند تواضع، خیرخواهی، خدمت به دیگران، شاد گشتن از رسیدن خیر به دیگران و ریشه کن کردن حسد از طریق نابود کردن خباثت های نفسانی مانند تکبر، ریاست طلبی و دنیا خواهی و ...

ب) دعا در حق محسود، یعنی از خدا بخواهد تا آن نعمت را برای شخص زیادتر بگرداند.

ج) هرگاه متنعم بودن شخص او را آزار داد باید متمرکز نعمت هایی شود که خداوند به او داده است زیرا خداوند کریم هیچ فردی را از همه خوبی محروم نکرده است.

د) در چنین حالتی بایستی افرادی را که مشکلات ظاهری بیشتری نسبت به او دارند را یادآوری کند.

و) باید عقل را با عمل تقویت کرد اگر انسان ازنیروی عقل و خرد به خوبی استمداد جوید آن را بر دیگر قوای خود حاکم سازد و از آن پیروی کند به تدریج تقویت خواهد شد و هر اندازه بر خلاف رهنمودهای آن عمل کند به تضعیف آن پرداخته است و یکی از راه های تقویت عقل بسط معارف دین و پیروی از رهنمودهای پیامبران است زیرا تعالیم آنان گنجینه خرد فرآوری انسان هاست.

ه) علت اصلی حسد ناراحتی انسان از عدم موفقیت خویش است یعنی چرا او پیشرفت نکرده در حالی که دیگری رشد  خوبی کرده است و او به جای تلاش برای موفقیت خویش سعی در توقف رشد دیگری دارد حال اگر انسان لحظه ای بیندیشد که شکست دیگری هیچ کمکی به او نمی کند و سودی را برای او به همراه ندارد بلکه چه بسا مشکلاتی را برای او پدید می آورد در این صورت راه درست را انتخاب می کند و راه درست یعنی به جای تخریب دیگران با سعی و تلاش خود را مانند آنان به قله های موفقیت برساند به این حالت انسان غبطه می گویند غبطه نه تنها بد نیست بلکه موجب رشد و ترقی او می گردد و او را از آثار منفی حسادت در امان می دارد.

غبطه

نقطه مقابل حسد غبطه است و آن این است که انسان آرزو کند که نعمتی همانند دیگران یا بیشتر از آنها داشته باشد بی آن که آرزوی زوال نعمت کسی را داشته باشد غبطه نه تنها مذموم نیست بلکه یکی از صفات پسندیده و مایه پیشرفت و ترقی است. در حدیثی از امام صادق می خوانیم:

« اِنَّ المومنُ یغبط و لا یحسد ، والمنافق یحسد و لا یغبط» مومن غبطه می خورد ولی حسد نمی ورزد اما منافق حسد می ورزد و غبطه نمی خورد.

همچنان در حدیثی از پیامبر(ص) آمده است:«لا حسد الا فی اثنین: رجل اتای الله حکمة فهو یقضی بها و یعلمها الناس و رجل اتای الله مالاً و هو ینقن منه سراً و جهراً »

حسد نیست مگر در دو نعمت:

یکی آن که حق تعالی مردی را علمی بخشد و بدان حکم کند و آن را به مردمان آموزد و دیگر مردی است که حق تعالی به وی مالی بخشد و او آشکار و نهان از اونفقه کند که مقصود همان غبطه است یعنی انسان آرزو کند عملی داشته باشد که همواره به دیگران انفاق کند.

                                            www.hawzah.net

خانواده بهشتی
بسم رب المنتظر حرکت در جهت تشکیل خانواده های مهدوی و تبدیل خانه ها به کانون محبان اهل بیت (علیهم السلام) در برابر هجوم همه جانبه فرهنگی دشمن، امری لازم و بسیار مهم است که در صورت تحقق، تحولی عظیم و جهانی را به دنبال خواهد داشت. ان شالله- افتخارات: بهترین نوشتار اینترنتی مهدوی در جشنواره رسانه های دیجیتال مهدویت
نویسندگان وبلاگ:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


ابزار پرش به بالا