تواضع و تکبر یکی از فضائل و رذائل اخلاقی

بایستی توجه داشت که مفهوم تواضع به معنای کوچکی کردن و به دیگران ارج نهادن است نه آنکه تواضع خود را خوار کردن و به زیر بار ذلت رفتن باشد. تواضع اقدامی است که انسان داوطلبانه در برابر دیگران به خاطر امتیازاتی که در آنان احساس می کند انجام می دهد.

بایستی دانست که یکی از راه کارهای موثر برای برقراری دوستی و صمیمیت تواضع و فروتنی است، چرا که تکبر و خود خواهی مایه گریز انسان ها از یکدیگر است. تواضع نه تنها باعث تحقیر نمی شود و شخصیت انسانی را خوار نمی کند بلکه مایه سربلندی و عزت در پیشگاه الهی است، چرا که فرمان الهی است و انسان را به آن دعوت کرده است و مردم نیز می دانند که تواضع باعث بزرگی شخصیت و بلندی روح انسان می گردد.

انواع تواضع 

تواضع و فروتنی گاه در مقابل خداوند تعالی صورت میگیرد و گاه در مقابل بندگان خدا.

1- تواضع در برابر خداوند به این معنی است که ما همه دستورات و اوامر او را با تمام وجود پذیرا شده و آنها را به کار ببندیم و در مقابل او با خشوع به عبادت بپردازیم.

2- تواضع و فروتنی در مقابل مردم نیز به این معنی است که ما خود را نسبت به سایر مردم برتر نبینیم و برای خود مقامی بالاتر از دیگران تصور نکنیم.

نشانه های تواضع

مولای بزرگوارمان حضرت رضا(علیه السلام) در این مورد در جواب به حسن بن جهم درباره نشانه های تواضع که اگر آدمی به آنها عمل کند شخصی متواضع است فرمودند: تواضع درجات و مراحلی دارد یکی از مراحل آن این است که انسان قدر نفس خویش را بداند و در همان جایگاه با قلب سلیم جای دهد و دوست نداشته باشد کاری درباره کسی انجام دهد مگر همانند کارهایی که درباره او انجام می شود، هرگاه بدی ببیند آن را با نیکی پاسخ می دهد، فرو برنده خشم و درگذرنده از گناهان مردم است، خداوند نیکوکاران را دوست دارد.

تکبر

عبارتست از حالتی که انسان خود را بالاتر از دیگران ببیند و اعتقاد بهتری خود را بر غیر داشته باشد و جزء رذایل اخلاقی که موجب فساد انسان و نابودی او می گردد. در این حالت فرد می خواهد خود را برتر از موقعیت فردی و اجتماعی که در آن قرار دارد نشان دهد.

عوامل تکبر

از مهمترین عواملی که باعث ایجاد فخر فروشی و تکبر میگردد کم ظرفیتی و ضعف شخص متکبر است. در حقیقت چون متکبر ظرفیت کمی دارد به محض این که کمال و امتیازی را در خود مشاهده می نماید تصور میکند که دارای مقام و مرتبه ای است.

نشانه های تکبر بسیار است از جمله اینکه متکبر انتظار دارد که دیگران به او سلام کنند، در ورود به مجلس از او پیشی نگیرند، همیشه در صدر مجلس جای می گیرد، مردم در برابر او احساس کوچکی می کنند و...
 
اقسام تکبر

1- تکبر گاه در مقابل خداوند صورت می گیرد مثل تکبر ورزیدن شیطان در مقابل فرمان خدا که فرمود به آدم سجده کن و شیطان گفت: من هرگز برای بشری که از گل خشکیده ای بدبو گرفته شده است سجده نمی کنم. چرا که من از او برترم و از آتشم.

2- تکبر در مقابل انبیا و پیغمبران مانند آنچه که فرعونیان می گفتند درباره موسی و هارون که آیا ما به دو انسان که همانند خودمان هستند ایمان بیاوریم؟

3- تکبر در برابر دیگر بندگان خداست که مثال های فراوانی دارد.

فرد متکبر نه تنها خود از جامعه طرد می گردد و به تنهایی دچار می گردد، ضررهای دیگری که همگی آنها ناشی از تکبر و غرور بی جا می باشد دچار می گردد، نظیر:

1-  آلودگی به کفر و شرک

2-  محرومیت از علم و دانش

3-  نفرت از مردم

4-  ذلت و خواری

5-  از دست دادن امکانات

6-  و جهنم سوزان که برای او در پیش رو خواهد بود.

فرد متکبر نه تنها از خوشبختی های این دنیا محروم میگردد، آخرتی سوزان هم در پیش رو خواهد داشت. تکبر سرچشمه همه گناهان است و باعث بسیاری از انحرافات فکری و عملی در فرد می گردد پس بایستی برای پیشگیری از این رفتار ناپسند ممارست نماییم.

منبع:
www.hawzah.net
www.jz.ac.ir

/ 19 نظر / 7 بازدید
نمایش نظرات قبلی
آسمان

داشتن یک دوست خوب " بیش از چیزیه که بشه توصیفش کرد؛ این حس خوب رو برات آرزومندم ... خدانگهدارت[گل]

نسیم سبز

الهی در شگفتم از آنکه کوه را می شکافد تا به معدن جواهر دست یابد ولی خویش را نمیکاود تا به مخزن حقایق برسد ! خطا از من است ، می دانم ؛ از من که سالهاست گفته ام "ایاک نعبد" اما به دیگران هم دلسپرده ام ... از من که سالهاست گفته ام "ایاک نستعین" اما به دیگران هم تکیه کرده ام ... اما رهایم نکن ... بیش از همیشه دلتنگم به اندازه ی تمام روزهای نبودنم ! اللهم عجل لولیک الفرج[گل]

انجمن فرزانگان کویر

با سلام شخص پیری که بسیار فرتوت شده بود نزد پزشک ........ گفت ای احمق بر این بر دوختی ازطبیبی تو همین آموختی؟ انجمن فرزانگان کویر

امیرعباس

افتادگی آموزاگرطالب فیضی هرگزنخوردآب زمینی که بلند است دعوتیدبه شاعرانه هایم [گل]

علی

سلام ممنون از حضورتون با اجازتون لینک شدید[گل] بازم تشریف بیارید

دوستدار علی

سلام... خسته نباشید... با بحثی پیرامون "رجعت" در خدمت شما هستم. رجعت نزد شیعه/ آیاتی از قرآن که بر رجعت دلالت می‌کنند/ استدلال‌هایی قرآنی که برای اثبات رجعت آمده‌است/نظر علماء شیعه در مورد احادیث رجعت ممنون می‌شوم اگر نظرات خود را بگذارید.

آسمان

به بهانه زندگی آفریده شدیم به بهانه عشق زندگی می کنیم به بهانه دوست داشتن عاشقیم به بهانه بهانه گیری غصه می خوریم به بهانه بی صبری دوست داریم دنیا تموم شه به بهانه گریه شب را می خواهیم به بهانه نا امیدی دوستدار مرگیم اما هیچکس فکر نمی کنه که همه بهانه ها به دست خودشه هیچکس نمیخواهد بفهمه که همه بهانه ها شیرینن کاش همه می فهمیدن که زندگی یعنی بهانه... سلام حق باشماست موفق باشی[گل]

زهره

سلام خدایا چنان کن سرانجام کار تو خشنود باشی و ما رستگار خدایا خودت کمکمان کن تا آنجا که باید تواضع بورزیم و آنجا که باید غرور ...

طه

زل می زنم به چشم غزل های بی کسم دیگر به پای فاصله هایت نمی رسم حالا غروب جمعه ی دیگر شد و هنوز در انتظار آن گل زیبای نرگسم فرج مولا صلوات [گل][گل]

روح الله 313

سلام.خدا قوت .انشالله روحمون اراسته به فضایل اخلاقی باشه.التماس دعا ..[گل]