مزاح و بدخوئی

امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:

"کسی که دوست دارد از اصحاب و یاوران قائم باشد، باید که منتظر ظهور باشد و براساس ورع (پرهیزگاری وتقوای شدید) و اخلاق نیکو رفتار نماید در حالی که در مسیر انتظار گام بر می دارد".

"علامه مجلسی، بحارالانوار، ج52، ص140"

ما در این شماره برآنیم که شما دوستداران و یاوران  امام زمان (عجل تعالی فرجه الشریف) را با یکی دیگر از فضایل و رذایل اخلاقی که مزاح و بدخویی است آشنا کنیم.

الف)مزاح:

مزاح مشروع حالتی است برخاسته از پاکی قلب و مهربانی و گشاده رویی که دارنده آن  با سخنانی که مسرور کننده اما خالی از مسائل نارواست، شادی را در دل اطرافیانش وارد می سازد.

حد و اندازه شرعی مزاح:

اولاً از حد اخلاق و نزاکت خارج نشود یعنی باعث آزاردگی و خجالت دیگران یا دروغ و غیبت  نشود.

ثانیاً به اندازه باشد یعنی حالت جدی انسان نسبت به حالت غیر جدی (مزاح) غلبه داشته باشد وگرنه کار انسان به حماقت و سفاهت کشیده می شود.

امام علی (علیه السلام) می فرماید:

"کسی که شوخی اش زیاد شود به حماقت می گراید."

و نیز فرمودند: "انسان کامل کسی است که جنبه ی جدی او به عنوان جنبه ی غیر جدی او غالب شود."    

"غررالحکم"

بنابراین شوخی و مزاح برای یک مؤمن لازم است زیرا خداوند دوست دارد که مؤمن بذله گو و خوش برخورد باشد نه تو شر و خشن.

امام باقر (علیه السلام) فرمود:

"خداوند دوست دارد کسی را که در میان جمع شوخی و بذله گوست بی آنکه مسائل غیر اخلاقی و ناروا در کلامش باشد.

"اصول کافی"

چه بسا مؤمنانی که به علت جدی بودن و خشونت موجب فرار اطرافیان گذشته و در نتیجه نسبت به دین هم احساس سردی و رمیدگی کردند، پیامبر بزرگوار اسلام با اطرافیان بخصوص با جوانان متناسب حالشان شوخی  و بذله گویی می فرمودند.

قرآن کریم درباره ی ایشان می فرمایند: ولو کنت فضا القلب لانفضوا من حولک ... اگر تو خشن بودی از اطرافت پراکنده می شوند.

شوخی و مزاح در روایات

پیامبر اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم): هیچ مؤمنی نیست جز اینکه او را شوخی و مزاحی است.

(بحارالانوار)

پیامبر اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم): من شوخی می کنم اما جز حق چیزی نمی گویم.

(بحارالانوار)

امام علی (علیه السلام): کسی که مسرتی در دل مؤمن ایجاد کند، خداوند در روز قیامت قلب او را مسرور و فرحناک سازد.

"وسائل الشیعه"

نمونه ای از مزاح پیامبر(صل ا... علیه و آله و سلم)

پیرزنی به حضور پیامبر اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم) رسید، علاقه من بود که اهل بهشت  باشد پیامبر اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم) فرمود: پیرزن به بهشت نمی رود او گریان از محضر پیامبر خارج شد.

بلال حبشی او را در حال گریه دید پرسید چرا گریه می کنی؟گفت: گریه ای به خاطر این است که پیغمبر فرمود: پیرزن به بهشت نمی رود. بلال وارد محضر پیامبر اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم) شد حال پیرزن را بیان کرد حضرت فرمود: سیاه نیز به بهشت نمی رود. بلال غمگین شد و هر دو نشستند و گریستند.

عباس عموی پیامبر آن ها را در حال گریه دید پرسید: چرا گریه می کنید؟ آنان فرمایش پیامبر (صل ا... علیه و آله و سلم) نقل کردند. عباس ماجرا را به پیامبر (صل ا... علیه و آله و سلم) عرض کرد حضرت به عمویش که پیرمرد بود فرمود پیرمرد هم به بهشت نمی رود.

سپس رسول اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم) هر 3 نفر را به حضورش خواست آن ها را خوشحال نمود و فرمود: "خداوند اهل بهشت را در سیمای جوان نورانی در حالی که تاجی بر سر دارند وارد بهشت  می کند، نه به صورت پیر و سیاه چهره بد قیافه"

بحار الانوار، ج103، ص84

تفاوت شوخی با لغو

بسیاری از شوخی ها وقتی از حد می گذرد لغو شمرده می شود. سخن لغو طرف افراط شوخی می گویند.

انواع شوخی:

شوخی را قطع نظر از افراط و تفریطش می توان به 2 نوع تقسیم بندی کرد:

1-شوخی بانزاکت: شوخی ای که مسائل ناروای اخلاقی در آن نیست. حال اگر این شوخی به اندازه باشد خوب و لازم است ولی اگر افراط شود لغو است و صاحبش را به سفاهت و حماقت می کشاند.

2- شوخی زشت: شوخی هایی که یک کلامش موجب کدورت دل و رنجش طرف مورد شوخی می شود این شوخی نه تنها لغو است بلکه مضر و خطرناک است.

-در جامعه که فرهنگ اسلامی و اخلاقی رشد نکرده باشد، افرادی که زبانشان دائما برای مسخره کردن دیگران و حرفهای خنده دار اما به دور از عفت باز است را افرادی شوخ، بذله گو مهربان می نامند و با جوک هایی که محتوایشان غیبت و تحقیر و تمسخر دیگران است می خواهند دیگران را بخنداند. بدیهی است که این حالت با حالت ادخال سرور در قلب مؤمن یا مذاکراتی  که براساس ملاطفت و بذله گویی صورت می گیرد فرق بسیار دارد.

انسان بذله گو شادی را در دل مخاطب قرار می دهد در حالی که فرد افراط کننده در شوخی، کینه ی افراد را برمی انگیزد و در مخاطبین هم شادی کاذب و حیوانی وارد می سازد.

ب)بدخوئی:

"بدخویی" حالتی است از کبر و کدورت قلب و عدم درک عشق و محبت که آن با دیگران نمی جوشد و سخنانش جدی، خشن و خالی از لطف و محبت است.

انسان بدخو درونش شادی و نشاط وجود ندارد که به دیگری منتقل کند بواسطه ی این حالت هم خود را آزار می دهد و هم دیگران را.

امام صادق (علیه السلام): هر که خوی او بد است خود را شکنجه می دهد.

"اصول کافی.باب بدخلقی"

فرد بدخو مادامی که این حالت را داراست هرگز موفق به توبه نمی شود. زیرا به محض اینکه از یک گناه توبه  کند، بلا فاصله به گناهی بزرگتر می افتد و علتش هم این است که روح ایمان در آدم بدخو سلب شده است.

رسول خدا (صل ا... علیه و آله و سلم) فرمودند:

"خدا منع کرده است قبول توبه بدخلق را، عرض کردند چرا یا رسول الله (صل ا... علیه و آله و سلم) ؟ فرمودند: به علت اینکه هر وقت از گناهی توبه کرد در گناهی بدتر می افتد.

"اصول کافی"

معالجه بدخلقی :

1-فردی که دارای چنین صفتی است باید بداند که از خدا و رحمت او دور و مردم از او متنفر می شوند و با دشمن اند. در حالی که خوش خلقی را خدا و خلق دوست دارند و همیشه محل فیض و رحمت خداست.

پیامبر (صل ا... علیه و آله و سلم) فرمودند:

نیکان شما خوش خلقانند،که مردم به دور و کنار آن ها جمع می شوند و به آن ها نزدیک می شوند، و با ایشان الفت و انس می گیرند و ایشان نیز با مردم انس می گیرند.

2-یاد آوری آثار دنیوی و اخروی بد خلقی

لحظه ای فرد بدخلق از غم و اندوه خالی نیست

محروم شدن از هر نفعی و ضرر رساندن در ابتدا به خود و بعد به دیگران

آمرزیده نشدن گناه بدخلقی

پیامبر(صل ا... علیه و آله و سلم):

"بدخلقی گناهی است که آمرزیده نمی شود."

معراج السعاده .ملا احمد نراقی.ص209

اهل جهنم بودن فرد بدخلق

پیامبر (صل ا... علیه و آله و سلم) فرمودند:

"بدخلقی بنده را می رساند تا اسفل درک جهنم "

روزی به حضرت رسول اکرم (صل ا... علیه و آله و سلم) عرض کردند که فلان زن روزها را روزه می گیرد و شب ها را به عبادت به پای می دارد ولکن بدخلق است و از کج خلقی به همسایگان خود آزار می رساند. آن حضرت فرمودند: هیچ خیری در او نیست و او از جهنم است.

ملا احمد نراقی.ص209

3- فرد بد خلق در وقت هر سخن و حرکتی در فکر باشد که کج خلقی از او سرنزند و مراقبت کند.

....................

منابع :

1-معراج السعادت. ملا احمد نراقی
2-مرز فضایل و رذایل اخلاقی، احمدحبیبیان
3-داستان های بحارالانوار، حمید ایرانپور
4-تقویم به سوی ظهور سال1388

/ 17 نظر / 5 بازدید
نمایش نظرات قبلی
پیام

بسم الله.سلام اول تشکر از حضورتون دوم با افتخار لینک شدید منتظر حضور گرم ونظرات سازنده تون هستیم

گداي فاطمه(س)

رسول اكرم صلى‏ الله ‏عليه‏ و ‏آله : اَنـَا اَديبُ اللّه‏ِ وَ عَلىٌّ اَديبى ، اَمَرَنى رَبّى بِالسَّخاءِ وَ الْبِرِّ وَ نَهانى عَنِ الْبُخْلِ وَ الْجَفاءِ وَ ما شَى‏ءٌ اَبْغَضُ اِلَى اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الْبُخْلِ وَ سوءِ الْخُلُقِ، وَ اِنَّهُ ليُفْسِدُ العَمَلَ كَما يُفْسِدُ الخَلُّ الْعَسَلَ؛ من ادب آموخته خدا هستم و على، ادب آموخته من است . پروردگارم مرا به سخاوت و نيكى كردن فرمان داد و از بخل و سختگيرى بازَم داشت . در نزد خداوند عزّوجلّ چيزى منفورتر از بخل و بد اخلاقى نيست ،و همانا آن عمل را ضايع مى‏ كند ، آن‏سان كه سركه عسل را. مكارم الاخلاق ص 17

گدا...

منتظر فرج باشید و از رحمت خدا مایوس نشوید و بهترین کارها نزد خداوند انتظار فرج است... ممنونم...یازهراس

نسیم سبز

امروز که زمین و آسمان می گرید از بهر غريب سامرا می گرید جا دارد اگر كه شیعه خون گریه کند چون مهدی صاحب الزمان می گرید غروب غریبانه دهمین آفتاب ولایت، بر رهروان راه مقدسش تسلیت باد!

سهیل

سلام...ممنون از مطلب زیبای شما.... اللهم زین اخلاقنا بالقرآن.....

چادر خاکی

سلام و عرض تسلیت شهادت دهمين آفتاب ولايت،امام هادی (ع) ............................................................. امام هادى عليه السلام: - مؤمن خوبى مى كند و مى گريد، ولى منافق بدى مى كند و مى خندد. - مردم در دنيا با اموال سر و كار دارند و در آخرت با اعمال. - از خوبى بهتر، كسى است كه خوبى مى كند و از زيبايى زيباتر، كسى است كه زيبا مى گويد، و از علم برتر كسى است كه دارنده آن است.

پاییز

آن شربتی که داد به اجبار دشمنت گویا شرنگ مرگ بُد و آتش مذاب کاتش به جسم و جان تو پروانه سان فتاد وز سوز زهر جسم تو چون شمع گشت آب . . . شهادت امام نقی(ع) تسلیت باد

ghaedian

امام هادی(ع) : شخص شکرگزار، به سبب شکر، سعادتمندتر است، تا به سبب نعمتي که باعث شکر او شده است؛ زيرا نعمت‏ها کالاي دنيايند ولي شکر، هم نعمت دنياست و هم نعمت آخرت. شهادت جانسوز امام هادی(ع) تسلیت باد التماس دعا

یه نفر

ممنون. استفاده کردم... کسی که شوخی اش زیاد شود به حماقت می گراید...